Trong buổi sinh hoạt chuyên môn diễn ra vào chiều ngày 16/3/2026, đồng chí Khuất Thị Thúy Hà, giáo viên môn Hóa học đã đại diện nhóm chia sẻ kinh nghiệm của bản thân về giải pháp nâng cao chất lượng kì thi tốt nghiệp THPT.
Năm học 2024-2025 là năm đầu tiên thi tốt nghiệp THPT theo Chương trình GDPT 2018, môn Hóa của trường THPT chuyên Sơn Tây đã được xếp hạng 11 thành phố, kết quả này đã đóng góp một phần không nhỏ vào thành tích chung của nhà trường. Để đạt được thành tích ấy là nhờ công sức của các giáo viên có nhiều kinh nghiệm, chuyên môn vững vàng và tâm huyết với nghề. Học sinh đa phần ngoan, có ý thức học tập, khả năng tiếp cận nhanh với các phương pháp giáo dục mới. Bên cạnh đó ban giám hiệu nhà trường cũng rất quan tâm đến chất lượng dạy học, luôn đồng hành, khích lệ, tạo điều kiện và động viên kịp thời để giáo viên đổi mới phương pháp. Nhà trường đã đầu tư tương đối đầy đủ thiết bị, phục vụ tốt nhu cầu giảng dạy và thực hành.
Trong chia sẻ của mình cô Hà cũng đã chỉ ra khó khăn của môn học này là do áp lực thi cử theo chương trình mới với nhiều thay đổi về cấu trúc và yêu cầu năng lực, gây không ít lúng túng cho học sinh. Các trường Đại học xét tuyển dựa trên nhiều phương thức khác nhau trong đó có phương thức dựa vào kết quả thi tốt nghiệp THPT. Môn Hóa thường khiêm tốn có mặt trong các tổ hợp, nếu có thì thường ở các trường TOP và điểm xét tuyển lại rất cao nên học sinh thường kém hứng thú với bộ môn này. Để đưa ra giải pháp đổi mới tư duy giảng dạy theo Chương trình GDPT 2018 giáo viên cần xác định việc nâng cao chất lượng phải bắt đầu từ việc nhận diện đúng sự thay đổi của chương trình để điều chỉnh phương pháp:
| Tiêu chí | Chương trình cũ | Chương trình GDPT 2018 |
| Trọng tâm | Nặng về kỹ thuật tính toán, mẹo giải toán. | Tập trung năng lực tư duy, bản chất khoa học. |
| Dữ liệu đề | Ngắn gọn, thuần túy số liệu tính toán. | Đa dạng: Đồ thị, bảng biểu, thực nghiệm, thực tiễn, sơ đồ thí nghiệm… |
| Yêu cầu | Ghi nhớ máy móc, áp dụng công thức tính nhanh mà không cần hiểu bản chất. | Đọc hiểu, phân tích, suy luận, vận dụng, giải quyết vấn đề. |
Đầu tiên giáo viên cần dạy đúng, dạy đủ theo phân phối chương trình từ lớp 10 đến lớp 12, đảm bảo theo chuẩn kiến thức, kĩ năng nhằm phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh nhưng có sự tinh giản hóa để phù hợp với từng nhóm đối tượng. Do nội dung sách giáo khoa mới có nhiều thay đổi, yêu cầu cần đạt cũng thay đổi theo nên cần nghiên cứu cẩn thận từng bài, với những kiến thức mới và khó cần dành thời gian nhiều hơn, đọc thêm tài liệu tham khảo, đơn giản hóa và mã hóa kiến thức để học sinh dễ học, dễ hiểu, dễ nhớ. Trong mỗi bài dạy, cần dạy kĩ phần kiến thức trọng tâm, hoàn thành đầy đủ các câu hỏi trong từng mục, câu hỏi cuối bài trong sách giáo khoa, dành thời gian chữa bài trong sách bài tập, sách tham khảo.
Trong quá trình giảng dạy giáo viên cần xây dựng “Hóa học hóa đời sống” qua hệ thống học liệu thực tế đa diện. Để phá bỏ định kiến môn Hóa khó và xa rời thực tế, nó hiện hữu trong mọi ngóc ngách của cuộc sống, giáo viên cần triển khai giải pháp gắn kết tri thức với cuộc sống đó là: “Hóa học hóa đời sống”. Thay vì phụ thuộc vào hóa chất trong phòng thí nghiệm, giáo viên chủ trương yêu cầu học sinh sưu tầm và mang đến lớp các vật dụng gần gũi từ gia đình (được gọi là học liệu thực tế đa diện) bao gồm: thực phẩm: muối, giấm, đường… dược phẩm: các loại thuốc thông dụng, thực phẩm chức năng... Mục tiêu là giúp học sinh hiểu và nhớ lâu nội dung bài học ngay tại lớp, nhận diện bản chất hóa học để sử dụng an toàn, hiệu quả, phòng chống cháy nổ, hạn chế độc hại; Sử dụng hiệu quả và có ích; Tiết kiệm thời gian và chi phí. Nhằm khơi dậy niềm đam mê môn học từ những điều bình dị nhất, biến sự “kén học” thành sự “tò mò khoa học” và đó cũng là cách “tích hợp kỹ năng sống vào môn học” một cách rất riêng. Bên cạnh đó giáo viên có thể sử dụng thí nghiệm ảo; sơ đồ tư duy; hệ thống hóa kiến thức cốt lõi giúp HS học nhanh, nhớ lâu, dễ vận dụng.
Tiếp theo giao viên cần có giải pháp ôn tập cho kỳ thi tốt nghiệp THPT của học sinh cụ thể và chi tiết nhất. Giáo viên thiết kế bộ câu hỏi phân hóa cho từng đối tượng học sinh; Sưu tầm đề thi thử các trường, tổ chức kiểm tra, đánh giá và chữa bài cho học sinh. Hướng dẫn học sinh phương pháp, kỹ thuật làm bài trong từng phần của đề thi. Lắng nghe, theo dõi, ghi nhớ, phân tích, đánh giá lại kết quả của lớp mình qua các kỳ kiểm tra khảo sát của trường, của Sở. Chỉ rõ nguyên nhân dẫn đến kết quả, rút kinh nghiệm và có giải pháp phù hợp để đạt kết quả tốt hơn.
Để đạt hiệu quả cao trong học tập học sinh cần chuẩn bị bài đầy đủ trước khi đến lớp, nhất thiết phải “soạn bài” mới mà không phải là “chép bài” và kiểm tra kiến thức đã soạn. Với học sinh yếu có thể hỏi các bạn giỏi hơn, hỏi thầy cô những phần kiến thức khó, nâng cao. Không học thuộc lòng mà cần hiểu rõ bản chất hóa học, cơ chế phản ứng, bản chất thí nghiệm… Sẵn sàng nhận nhiệm vụ được giao sau mỗi bài học. Tham gia đầy đủ các buổi học, không bỏ giờ, trốn tiết, chú ý nghe giảng, ghi chép bài đầy đủ, thực hiện tốt 3 kỹ năng: mắt nhìn, tai nghe và tay viết.
Cuối cùng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập là công cụ giáo dục nhân cách tốt nhất, giáo viên tuyệt đối không thỏa hiệp với sự gian lận, dối trá. Trước mỗi bài kiểm tra giáo viên cần hệ thống lại kiến thức, nhắc lại kiến thức trọng tâm. Nên kiểm tra thường xuyên ngay sau tiết ôn tập. Đối với đề kiểm tra cần chọn các kiến thức trọng tâm và kiến thức dự báo sẽ có trong đề thi, sau đó thiết kế ma trận phù hợp. Dành thời gian thỏa đáng cho việc trả bài, chữa bài, giải đáp thắc mắc, rút kinh nghiệm… đây là thời gian để một lần nữa học sinh khắc sâu, biết được trọng tâm kiến thức, tự tìm lỗi sai và sửa sai… Đánh giá kết quả học tập, cần đảm bảo tính công bằng, minh bạch, dân chủ, khách quan và vì sự tiến bộ của học sinh. Đánh giá kết quả đúng với thực lực, không áp lực chạy theo thành tích ảo, học bạ đẹp, mạnh dạn để điểm dưới trung bình nếu học sinh không nỗ lực, đó là cách giúp học sinh tỉnh ngộ để tự điều chỉnh thái độ học tập trước khi quá muộn.
Qua hơn 25 năm công tác, cô Hà luôn giữ mình ở tư thế của một người thầy, người làm khoa học: Chỉn chu, nghiêm túc và không thỏa hiệp với cái sai. Cô chọn dạy bằng sự tử tế, kiểm tra bằng sự chính trực, luôn đối xử công bằng với tất cả học sinh. Bởi lẽ, tâm nguyện lớn nhất của cô không chỉ là trao cho các em hành trang tri thức vững chắc để tự tin bước vào đời mà còn là uốn nắn những thế hệ học trò trở thành những con người có nhân cách, sống có đạo đức, biết yêu thương, sẻ chia và luôn giữ vững bản lĩnh trước mọi thử thách. Thành quả lớn nhất không nằm ở thành tích, mà chính là nhìn thấy học sinh của mình bước ra đời bằng đôi chân vững chãi và một tâm thế sống chính trực!