Chiều ngày 16/3/2026, theo kế hoạch của trường THPT chuyên Sơn Tây, các tổ, nhóm chuyên môn đã tổ chức buổi sinh hoạt với chủ đề các giải pháp nâng cao chất lượng kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (TNTHPT) và ứng dựng công nghệ AI trong dạy học. Tại buổi sinh hoạt chuyên môn của Tổ Sử - Địa - GDKTPL, đồng chí Hoàng Thị Sen đã đại diện nhóm Sử trình bày báo cáo: Các giải pháp nâng cao chất lượng kỳ thi tốt nghiệp THPT môn Lịch sử năm 2026.
Trong bài báo cáo, đồng chí Hoàng Thị Sen đã nêu lên những thực trạng về thuận lợi, khó khăn của bộ môn Lịch sử trong công tác dạy học, ôn luyện thi TNTHPT năm 2026.
Về thuận lợi: Giáo viên bộ môn có năng lực chuyên môn tốt, nhiệt tình, trách nhiệm, có kinh nghiệm; nhiều học sinh ngoan, có tinh thần tự học tốt, có tinh thần giúp đỡ nhau trong học tập.
Về khó khăn: Môn Lịch sử là môn học đòi hỏi học sinh không chỉ ghi nhớ sự kiện, mốc thời gian mà còn phải biết hệ thống hóa kiến thức, tư duy logic, phân tích và so sánh sự kiện lịch sử; đề thi TNTHPT hiện nay theo Chương trình 2018 theo cấu trúc mới (TN nhiều lựa chọn, TN đúng/sai), có sự phân hóa, yêu cầu hiểu sâu kiến thức mới có thể làm những câu vận dụng liên hệ thực tế; thời lượng tổ chức ôn thi TN trong nhà trường ít (2 tiết/tuần), thời gian thi TN năm 2026 sớm hơn nửa tháng so với các năm học trước; phần lớn học sinh còn thụ động, phụ thuộc vào thầy cô, kỹ năng tự học còn hạn chế; thời gian tự học của HS tuy nhiều nhưng chưa hiệu quả.
Từ thực trạng trên cho thấy: Đổi mới, nâng cao chất lượng dạy - học và ôn thi TN môn Lịch sử, đồng thời giúp học sinh chủ động, sáng tạo, phát huy được tiềm năng, năng lực tự học để nâng cao kết quả học tập, đặc biệt là nâng điểm thi TN THPT môn Lịch sử.
Nội dung chính trong bài báo cáo, cô giáo Hoàng Thị Sen đã mạnh dạn đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng kì thi TNTHPT môn Lịch sử.
Thứ nhất: Trong quá trình dạy học GV cần nắm được danh sách học sinh định hướng lựa chọn môn Lịch sử để thi Tốt nghiệp hoặc xét tuyển đại học từ đó có thể quan tâm, kịp thời cung cấp tư liệu cho học sinh ôn tập, theo dõi sự tiến bộ của học sinh.
Thứ hai: Phân tích đề thi TNTHPT môn Lịch sử năm 2025 nhằm định hướng cho HS những đơn vị kiến thức trọng tâm trong quá trình ôn tập, hướng dẫn HS lập kế hoạch tự học, ôn thi TN theo từng giai đoạn, đồng thời giúp HS biết xác định mục tiêu học tập rõ ràng, chủ động sắp xếp thời gian và nội dung ôn thi hợp lý, tránh học dồn, học đối phó.
Thứ ba: Hệ thống hóa kiến thức theo chủ đề và mốc thời gian. Giáo viên cần giúp học sinh khái quát kiến thức trọng tâm của chương trình lớp 11, 12 theo từng chuyên đề lớn. Sử dụng sơ đồ tư duy, bảng hệ thống, trục thời gian để giúp học sinh ghi nhớ các sự kiện quan trọng, nguyên nhân – diễn biến – kết quả – ý nghĩa. Nhấn mạnh những nội dung thường xuất hiện trong đề thi.
Ví dụ: khi tổ chức cho học sinh ôn tập chủ đề 1 về trật tự thế giới trong và sau chiến tranh lạn, GV có thể hướng dẫn học sinh hệ thống hoá kiến thức theo sơ đồ sau:
Thứ tư: Luyện tập thường xuyên bằng câu hỏi trắc nghiệm theo cấu trúc đề thi. Giáo viên tổ chức cho học sinh làm bài tập trắc nghiệm theo chuyên đề và theo dạng câu hỏi (nhận biết, thông hiểu, vận dụng). Sau mỗi bài luyện tập, giáo viên cần phân tích kỹ đáp án và phương pháp loại trừ. Mục tiêu là giúp học sinh quen dạng câu hỏi và nâng cao tốc độ làm bài.
Thứ năm: Rèn luyện kỹ năng làm bài trắc nghiệm môn Lịch sử: Học sinh cần được hướng dẫn một số kỹ năng quan trọng như đọc kỹ từ khóa trong câu hỏi (ví dụ: “chủ yếu”, “quan trọng nhất”, “nguyên nhân trực tiếp”…); xác định mốc thời gian, nhân vật, sự kiện để tránh nhầm lẫn; áp dụng phương pháp loại trừ phương án sai khi không chắc chắn; phân bổ thời gian làm bài hợp lý. Đây là yếu tố rất quan trọng vì nhiều học sinh biết kiến thức nhưng làm bài chưa hiệu quả.
* Đối với dạng câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn: Đây là dạng câu hỏi phổ biến nhất. Chiến lược làm bài tổng quát:
Bước 1: Đọc và hiểu rõ câu hỏi: Xác định từ khóa và yêu cầu.
Bước 2: Đọc lướt qua tất cả các phương án lựa chọn: Để có cái nhìn tổng quan.
Bước 3: Phân tích và loại trừ: Loại bỏ ngay những phương án chắc chắn sai (sai kiến thức cơ bản, sai mốc thời gian, không liên quan đến nội dung câu hỏi). Xem xét các phương án còn lại, so sánh sự khác biệt giữa chúng.
Bước 4: Chọn phương án đúng nhất: Phương án đúng thường là phương án bao quát nhất, chính xác nhất và phù hợp nhất với yêu cầu của câu hỏi. Lưu ý với các từ mang tính tuyệt đối như "tất cả", "chỉ", "luôn luôn", "hoàn toàn" (thường làm cho phương án đó sai, nhưng không phải lúc nào cũng vậy).
* Giải pháp cho dạng câu hỏi đúng/sai: Dạng câu hỏi này đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối về kiến thức. Một nhận định chỉ đúng khi tất cả các yếu tố trong đó đều đúng. Chiến lược làm bài tổng quát:
Bước 1: Đọc kỹ từng nhận định: Phân tích từng thành phần, từng ý trong câu.
Bước 2: Xác định tính đúng/sai của từng thành phần:
+ Một nhận định có thể chứa nhiều thông tin (sự kiện, thời gian, địa điểm, nhân vật, tính chất, kết quả...).
+ Nếu bất kỳ một thành phần nào trong nhận định là sai, thì toàn bộ nhận định đó là sai.
Bước 3: Chú ý các từ khóa:
+ Từ mang tính tuyệt đối: "Tất cả", "chỉ", "luôn luôn", "không bao giờ", "hoàn toàn"... Thường làm cho nhận định dễ sai (nhưng không phải luôn luôn).
+ Từ mang tính tương đối/khả năng: "Một số", "có thể", "chủ yếu", "đa số", "đôi khi"... Thường làm cho nhận định dễ đúng.
+ Các liên từ: "và", "hoặc", "vì", "nên", "do đó"... Mối quan hệ logic giữa các vế câu có đúng không.
Bước 4: Đối chiếu với kiến thức đã học trong SGK: Đây là căn cứ quan trọng nhất để xác định đúng/sai.
Thứ sáu: Tăng cường liên hệ, so sánh và tổng hợp kiến thức: Giáo viên hướng dẫn học sinh so sánh các sự kiện, giai đoạn lịch sử để hiểu sâu hơn.
Ví dụ: So sánh các chiến lược chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam (1954-1973); so sánh hiệp định Giơ-ne-vơ và hiệp định Pari... Cách học này giúp học sinh làm tốt các câu hỏi vận dụng và vận dụng cao.
Thứ bảy: Ứng dụng công nghệ và học liệu số trong ôn tập: Sử dụng video tư liệu lịch sử, bản đồ số, timeline lịch sử để tăng tính trực quan; tổ chức quiz online (Kahoot, Quizizz, Google Form...) để tạo hứng thú học tập; xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm theo chủ đề cho học sinh tự luyện. Điều này giúp giờ ôn tập sinh động và tăng sự chủ động của học sinh.
Thứ tám: Phân hóa đối tượng học sinh trong quá trình ôn tập: Với học sinh còn yếu: tập trung kiến thức cơ bản và câu hỏi mức nhận biết - thông hiểu; với học sinh khá, giỏi: luyện thêm câu hỏi vận dụng, đề tổng hợp; tổ chức nhóm học tập hoặc học sinh hỗ trợ nhau. Nhờ vậy mọi học sinh đều có cơ hội cải thiện kết quả.
Thứ chín: Tổ chức thi thử và đánh giá thường xuyên: Giáo viên tổ chức thi thử theo đúng cấu trúc và thời gian của kỳ thi tốt nghiệp; lập danh sách theo dõi điểm thi thử của học sinh, phân tích phổ điểm, chỉ ra những dạng câu hỏi học sinh còn yếu; điều chỉnh kế hoạch ôn tập sau mỗi lần thi thử.
Tóm lại: Để nâng cao kết quả thi tốt nghiệp THPT môn Lịch sử, giáo viên cần kết hợp hệ thống hóa kiến thức - luyện đề - rèn kỹ năng làm bài - ứng dụng công nghệ - phân hóa học sinh. Khi học sinh hiểu bản chất lịch sử và thành thạo kỹ năng trắc nghiệm, kết quả thi sẽ được cải thiện rõ rệt.
Dưới đây là một số hình ảnh báo cáo sinh hoạt chuyên đề của nhóm Sử:
